روش های جلوگیری از سرمای بهاره

 انتخاب ارقام دیرگل در مناطقی که احتمال خطر سرمای دیررس بهاره است با توجه به تاریخ گلدهی ارقام  مختلف يک گونه درختی می توان از ارقام دیرگل استفاده کرد. این ارقام با توجه به دیربازکردن گل ، کمتر با سرما های دیر رس بهاره مواجه می شوند . اخیرا در برخی مناطق از بادام های دیر گل استفاده به عمل می آید.

جدول - میزان مقاومت برخی از درختان میوه در مقابل سرمای زمستانه

 ایجاد دود برای کاهش تشعشع

در شب هایی که احتمال بروز سرما می باشد، می توان با سوزاندن کاه و کُلش و مواد دیگر موجب ایجاد دود در هوای باز گردید . ذرات معلق در هوا هر چقدر بیشتر باشد انعکاس حرارت بهس قف آسمان تقلیل می یابد زیرا تشعشع حرارت (Radiation) که به طول موج های بلند به طرف آسما منعکس می شود، توسط ذرات معلق هوا جذب شده و دمای هوای باغ را حفظ می کنند.

 گرم کردن باغ توسط بخاری های باغی

کار گذاشتن بخاری یا پلارهای باغی در قسمتهای مختلف باغ و سوزاندان موادى  همچون چوب، نفت یا

گازوئیل موجب  گرم شدن باغ می گردد. این روش در مناطق سردسیری ممکن است تاثیر زیادی نداشته

باشد اما در مناطق نیمه گرمسیری مثلاً در باغات مرکبات و غیره می تواند مؤثر واقع گردد.

 استفاده از ماشین های مولد باد

 نصب ماشینهای مولد باد در بالای دکل ها که هوای گرم و سرد را مخلوط می کنند، می تواند از کاهش حرارت هوای باغ جلوگیری کند.

 ایجاد بادشکن در اطراف باغ

کشت درختان بادشکن همچون چنار، زبان گنجشک، افرا و غیره، در جهت شمالی که بادهای سرد می وزد، موجب محافظت درختان میوه از سرما می شود.

 پاشیدن آب برروی درختان

 پاشیدن آب بر روی شاخه های درختان میوه در دمای صفر درجه سانتیگراد موجب تشکیل یخ می شود. در ازای هر لیتر آب که یخ می شود ۸۰ کیلو کالری گرما آزاد می شود و آن را گرمای نهان ذوب آب می نامند. گرمای آزاد شده موجب گرم شدن اجسامی که در تماس با آب هستند، می شود. در ضمن تشکیل یک لایه نسبتاً عایق یخ در اطراف جوانه موجب می شود تا دمای جوانه از صفر درجه سانتیگراد پایین نیاید. برای این منظور می توان از سیستم آبیاری بارانی استفاده کرد و یا توسط محلول پاش ها روی درختان میوه آب پاشید. پاشیدن آب باید در دمای صفر در جه سانتیگراد انجام گیرد.

استفاده از ترکیبات شیمیایی

استفاده از اتفن در درختان میوه هسته دار در پاییز، موجب  دیرباز شدن جو انه ها به مدت 12-4 روز در

بهار می شود. در ضمن استفاده از NAA در بهار موجب تاخیر (۲-۱ هفته) در زمان گلدهی درختان می گردد.

 تدابیر زراعی

نوع سطح خاک در محافظت دمای هوا تأثیر دارد و اختلاف دمایی، در حدود 1/7 درجه سانتیگراد ایجاد می کند. برای محافظت در برابر سرما و یخبندانهای ناشی از تشعشع، خاک باید مرطوب، عاری از علف های هرز و شخم نخورده باشد. زیرا زمین شخم خورده دارای هوای بیشتر بوده و گرمای ویژه کمتری دارد از اینرو خاک شخم خورده سریعاً سرد می شود اما خاک های مرطوب دیر گرم شده و دیرتر دمای خود را از دست می دهند. علف های سطح خاک نیز نوعی هدایت کننده گرما از خاک به هوا می باشند. تدابیر زراعی ذکر شده، یخ زدگی را در لایه ۱۵ سانتیمتر سطح خاک به تأخیر می اندازد و بویژه برای جلوگیری از سرمازدگی گیاهانی همچون توت فرنگی، انگورفرنگی و انگور مؤثر واقع می گردد.

 موقعیت و محل باغ

در مناطق شیب دار و کنار تپه های ماهور در صورت احتمال وجود سرماهای  دیررس بهاره محل باغ را در شیبهای شمالی انتخاب می کنند تا در اوایل بهار دیرتر گرم شد موجب تأخیر در بیدار شدن  جوانه ها گردد ایجاد باغ میوه در کنار جنگلها، رودخانه ها، برکه ها و در کنار سواحل که دارای هوای مرطوب و نقطه شبنم بالا هستند آسیب سرمای بهاره را کاهش میدهد

رطوبت نسبی

رطوبت مطلوب در رشد و نمو درختان میوه تاثیر  بسزایی دارد. هر چقدر رطوبت نسبی محیط در حد بهینه باشد  رشد درختان میوه ن نیز بیشتر و سریع تر خواهد شد. به طور کلی در شرایط  طبیعی محیط رطوبت زیاد خاک، با بالا بودن رطوبت نسبی هوا همراه است رطوبت نسبی بیش از حد و یا کمتر تاثیر منفی در رشد درختان میوه داشته و اثرات نامطلوب  کیفیت میوه و  عملکرد دار د رطوبت نسبی بیش از حد تأثیرات خاصی در برخی از میوه ها دارد. زنگار گرفتن(Russeting) بعضی از ارقام سیب و گلابی ناشی از رطوبت نسبی بیش از حد محیط و یا بارندگی زیاد می باشد. البته  وجود پوشش گیاهی در باغ میوه که رطوبت را افزایش  می دهد و یا پاشیدن بیش از حد سموم گیاهی بر روی میوه نیز موجب بروز زنگار می شود .در اثر عوامل فوق شیارهایی  در میوه ایجاد گردیده و بافت های چوب پنبه ای قسمت های ترک خورده را می پوشاند در نهایت قسمتهای خوب پنبه ای شده رنگ زرد و قهوه ای به خود گرفته و زبر می شوند. رطوبت نسبی کم موجب ریزش میوه ها بویژه ریزش بیش از حد جودرو در سیب می شود. رطوبت نسبی محیط اثر بارزی در میزان باروری درختان میوه دارد. زیادی یا کمی رطوبت نسبی تأثیر منفی در گرده افشانی و تلقیح میوه ها دارد. کمی رطوبت و خشک بودن هوا، موجب خشک شدن کلاله مادگی می شود.

زیادی رطوبت هوا در دوره گلدهی نه تنها مانع فعالیت زنبورهای عسل برای گرده افشانی می شود، در ضمن خیس شدن دانه های گرده انتقال آنها را توسط حشرات و یا باد  مشکل می کند.

از عوارض دیگر رطوبت نسبی زیاد، فعالیت قارچ ها و شیوع امراض قارچی در درختان میوه می باشد. برای مثال رطوبت نسبی زیاد، موجب بروز سفیدک(Powdary mildew) در انگور، لکه سیاه سیب(Scab) ، قارچ قهوه ای(Rhizoctonia) در توت فرنگی، انجیر، تمشک ، موز و انگور  و در ضمن پوسیدگی خاکستری (Botrytis) در انگور می شود.

یکی از معمول ترین  پدیده ها در شرایط رطوبت زیاد و یا کم هوا و یا خاک، ترک خوردن  پوست  و گوشت میوه می باشد. این پدیده در دوره نزدیک به رسیدن میوه  بعد از یک دوره خشک در اثر بارندگی بی موقع و افزایش رطوبت نسبی بروز می کند . حجم میوه در اثر جذب  رطوبت بیش از حد افزایش یافته و پوست آن ترک میخورد. عارضه ترک خوردن  میوه را می توان در میوه های گیلاس، انار، انجیر، انگور و خرما مشاهده کرد.

 در خرما رطوبت نسبی در دوره رطب میوه موجب شکافته شدن پوست و بروز عارضه نوک سیاه  (Black nose) می شود. در موقع رسیدن میوه گیلاس، بارندگی بی موقع موجب می شود که اپیدرم میوه تا حدود ۱۰ درصد از حجم میوه آب جذب کند و ایجاد ترک خوردگی در میوه شود. ترک خوردن میوه در برخی از ارقام سیب نیز مشاهده می شود که ناشی از بارندگی بی موقع در هنگام رسیدن میوه ها می باشد. جذب رطوبت در اثر بارندگی موجب ترک خوردن حبه های انگور نیز می شود و برخی از ارقام انگور از جمله عسگری به این عارضه حساس می باشند. ترک خوردن پوست میوه انار در اثر یک دوره خشک و بارندگی بی موقع، آبیاری نامنظم و اختلاف زیاد دمای شبانه روز می باشد. میوه های انجیر هنگامی که رطوبت هوا در موقع رسیدن میوه زیاد گردد شکافته می شوند. در ضمن اگر رطوبت نسبی هوا همراه با بارندگی باشد تعداد میوه های ترک خورده افزایش می یابد. رطوبت نسبی بالا موجب تاول زدگی در پوست میوه مرکبات می شود. در اثر این پدیده، شکافهای مانند پوست خارجی میوه ایجاد شده و در اثر جذب رطوبت، متورم می شوند. رطوبت نسبی زیاد در میوه های در شت تر سیب موجب عارضه گوشت تلخی(Bitter pit) می شود.

کمبود رطوبت نسبی و وزش بادهای گرم و خشک موجب سوختگی نوک برگها و خشک شدن نوک شاخه های درختان میوه  می شود. کمبود رطوبت در خاک و هوای محیط  موجب خزان زود هنگام میوه می گردد. خشکی هوا سبب سیاه شدن میوهها و افزایش دانه های سخت براکی اسکلریت در میوه های گلابی می شود. لکه های شفاف و قابل رویت در پوست زردآلو، آلو و گوجه که در اثر پیش رفتگی، قهوه ای و نرم می شوند، در اثر خشکی هوا می باشد. رطوبت نسبی کمتر در پرتقال واشنگتن ناول(Washington nave) موجب ترک خوردن پوست میوه می شود.