پایه های مرکبات

تیره مرکبات دارای سه جنس مهم به نام سیتروس(Citrus)، پونسیروس(Poncirus) و فورچونلا(Fortunella) می باشند. لیموی خارکی پایه مناسب برای مناطق گرم و مرطوب با خاک های شنی می باشد و به خشکی متخمل است. پیوندک روی این پایه زودتر به مخصول دهی می رسند. این پایه برای پرتقال، گریپ فروت و لیمو مناسب بوده اما میوه های نارنگی در روی این پایه، پوست ضخیم و آب کمتر خاصل می کنند. پایه لیموی خارکی مقاوم به بیماری تریستزا(Teristeza) می باشد. پایه های بذری پرتقال به خشکی، فیتوفترا و گموز(Gummosis) حساس بوده اما مقاوم به بیماری تریستیزا می باشند. پایه های نارنج در مناطقی که بیماری تریستزا وجود نداشته باشد، یک پایه معمول می باشد. قدرت رشد این پایه متوسط بوده و ارقامی که روی آن پیوند زده می شوند مواد جامد مخلول و اسیدیته و و یتامین C بالا دارند. نارنج به پوسیدگی، فیتوفترا و گموز مقاوم است اما به بیماری تریستزا حساس می باشد. قارچ های مضر خاک به ویژه فیتوفترا موجب بروز عارضه گموز می شوند و در نتیجه بافت های محل پیوند پوسیده می شوند. رطوبت زیاد خاک، قرار گرفتن مخل پیوند در زیر خاک، کمبود دما در اوایل بهار از عوامل تشدید کننده این بیماری می باشند.

پایه سیترنج(Citrange) از دورگ نارنج سه برگ و پرتقال و پایه سیترملو(Citrumelo) از دورگ نارنج سه برگ و گریپ فروت خاصل شده اند و از طریق بذر تکثیر می یابند. برخی از پایه ها موجب افزایش کیفیت میوه مرکباتی که روی آنها پیوند می شوند، گردیده است اما به طور کلی این پایه ها از کارآیی ضعیفی برخوردار هستند. پایه های سیترنج به خاک های شور و آهکی و امراض ویروسی خساس می باشند و مقامت آنها به سرما هم اندازه نارنج سه برگ نمی باشد. نارنگی کلئوپترا(Cleopatra mandarin) از پایه های مرکبات بوده و به بیماری تریستزا، خاک های آهکی، نمکی و سرما مقاوم است. درختان پیوند شده روی نارنگی کلئوپترا تاج وسیع حاصل می کنند و دیر به محصول می روند و اندازه میوه کوچک می شود. نارنج سه برگ(Poncirus trifoliata) نیز از پایه های مرکبات به شمار می آید. نارنج سه برگ مقاوم به خاک های اسیدی و سرما می باشد. نهال های بذری آن خاردار و راست بوده و خاصیت چند جنینی فراوان دارند. در خاک های سبک، درختان مرکبات بر روی این پایه پاکوتاه هستند. میوه های مرکبات روی پایه نارنج سه برگ بزرگتر اما با کیفیت پایین آب میوه گزارش شده است. نارنج سه برگ به فیتوفترا و نماتد مرکبات نیز مقاوم است.