سازگاری پایه و پیوندک

در صورت عدم وجود شرایط غیر طبیعی و رعایت نکات مورد لزوم، بین پایه و پیوندک ارتباط کامل برقرار می شود. این ارتباط ابتدا بین لایه های کامبیوم پایه و پیوندک ایجاد شده،  سپس آوندهای آبکش و چوب و در نهایت قسمت های دیگر با همدیگر ارتباط برقرار می‌کنند.

اما عدم رعایت نکات مورد لزوم از جمله خویشاوندی دور بین پایه و پیوندک،  ریخت متفاوت پایه و پیوندک، عادت رشد متفاوت پایه و پیوندک،  سنتز ررخی ترکیبات شیمیایی از طرف پایه و پیوندک، وجود امراص ویروسی در پایه و پیوندک، انتخاب غلط پیوند و محل پیوند، عدم توازن مواد غذایی در پایه و پیوندک از جمله علل ناسازگاری بین پایه و پیوندک می باشد.

در صورت وجود ناسازگاری علایمی هچون عدم جوش خوردن پیوند، اختلاف رشد قطری  بین پایه و پیوندک،  ظهور خط سیاه در محل پیوند، تجمع نشاسته در محل بالای پیوند، شکستگی در اتصال آوندی کامبیوم،  رشد ضعیف پایه و پیوندک، تورم در محل پیوند، رشد افقی شاخه در پیوندک، ریزش زود هنگام برگ ها و خشک شدن شاخه ها مشاهده می شود.

به طور کلی انواع ناسازگاری پیوند درختان میوه را می توان به دو گروه ذیل تقسیم نمود:

 ناسازگاری موضعی (Localized incompatibility)

ناسازگاری موضعی در اثر ساختار متفاوت پایه و پیوندک بوده و از خویشاوندی دور، بین پایه و پیوندک ناشی می گردد.

در اثر این نوع ناسازگاری معمولا بین بافت کامبیوم،  آوند های آبکش و چوب پایه و پیوندک ناحیه های منقطع حاصل می گردد و در انتقال مواد غذایی بین پایه و پیوندک اختلال ایجاد می شود و یا در قسمت بالای محل پیوند نشاسته تجمع می یابد.  برای مثال روی پایه های به برخی از ارقام گلابی همچون بارتلت یا ویلیامز (Williams) ناسازگاری موضعی نشان می دهند.

برای بر طرف کردن ناسازگاری موضعی در برخی از موارد از میان پایه (Interstock) استفاده می شود. برای برطرف کردن ناسازگاری موضعی بین به و گلابی ویلیامز از گلابی Old home به عنوان میان پایه استفاده می شود. این نوع پیوند را که از میان پایه استفاده می شود، پیوند مضاعف(Double graffing) می نامند. میان پایه علاوه بر این که برای رفع ناسازگاری موضعی به کار می رود در ضمن هدف دیگراز کاربرد میان پایه می تواند در مواردی باشد که ویژگی خاص آن در پایه و پیوندک نباشد.

 ناسازگاری منتقل شونده(Ttranslocated incompatibility)

در ناسازگاری شونده عامل ناسازگاری نظیر امراض ویروسی، میکوپلاسماها و ترکیبات شیمیایی از پایه و پیوندک و یا بر عکس از پیوندک به پایه منتقل می شود. در صورت حساسیت پایه و پیوندک علایم ناسازگاری بروز می کند. برای مثال در صورت آلوده بودن پیوندک های پرتقال به ویروس زوال فوری(Quick decline) که پایه های نارنج (C.aurantium) به آن حساسیت دارند، علایم ناسازگاری ظاهر می شود.

در صورت آلوده بودن گلابی بارتلت (Bartlett) به ویروس که روی پایه های p.pyrifolia پیوند زده می شود علامت ناسازگاری که زوال فوری گلابی (Paer decline) نام دارد در پایه ایجاد می شود.

آلوده بودن پایه های ماریانا (Marianna 2624) به ویروس موجب حساسیت بادام Nonpariel گردیده و در محل پیوند خط قهوه ای حاصل شده و آوندها تحلیل می روند.

آلوده شدن پایه های گردوی سیاه کالیفرنیای شمالی (J. hindsii) توسط پیوندک های گردوی ایرانی (J. Regia) موجب بروز عارضه خط سیاه در محل پیوند گردیده بعد از 15-20 سال منجر به خشک شدن درخت می شود. این نوع ناسازگاری را تاخیردار (Delayed incompatibility) نیز می نامند.

برای برطرف کردن ناسازگاری منتقل شونده استفاده از میان پایه تاثیری در جلوگیری از ناسازگاری ندارد.

برای جلوگیری از ناسازگاری منتقل شونده خودداری از پیوند و استفاده از پایه و پیوندک های عاری از عوامل بیماریزا ضروری می باشد.