علل پیوند در درختان میوه

علل مختلفی موجب می شود تا ازدیاد دهندگان برای تولید درختان میوه از روش پیوند استفاده کنند. برخی از علل به شرح ذیل می باشد:

_ تکثیر کلون هایی که ازدیاد جنسی آنها موجب تفرق صفات می گردد. یعنی بذر این نوع درختان میوه در صورت ازدیاد، گیاهانی که شبیه پایه مادری نمی باشند تولید می کنند.

- تکثیر کلون هایی که به روش های دیگر ازدیاد غیر جنسی، مثل قلمه زدن قابل ازدیاد نمی باشند.

- تکثیر کلون های اصلاح شده درختان میوه برای تغییر صفات آنها.

- زود بارور شدن درختان میوه.                                                 

- استفاده از مزایای پایه درختان میوه در شرایط مختلف اقلیمی خاک و اهداف دیگر همچون پاکوتاه کردن درختان میوه.

 محدوده پیوند

عمل پیوند در گیاهانی که دارای لایه کامبیوم آوندساز هستند، امکان پذیر می باشد. با توجه به این موضوع در زیر شاخه بازدانگان و رده گیاهان دو لپه که حاوی لایه کامبیوم می باشند می توان عمل پیوند انجام داد. پیوند بین تیره های مختلف درختان میوه امکان پذیر نمی باشد.

پیوند بین جنس های مختلف تیره بسیار محدود است. از جنس های مختلف یک تیره که قابل پیوند می باشند می توان به نارنج سه برگ (Poncirus) به عنوان پایه برای مرکبات(Citrus) و پایه به(Cydonia) برای گلابی(Pyrus) اشاره نمود.

پیوند بین گونه‌های مختلف یک جنس گاهی موفقیت آمیز نیست. برای مثال پایه های بادام برای زردآلو که هر دو از یک جنس هستند می تواند ناسازگاری حاصل کند.

پیوند بین ارقام مختلف یک گونه و در ضمن پیوند بین کلون های مختلف یک رقم موفقیت آمیز باشد.

رعایت نکات مورد لزوم در عمل پیوند

از نکات نهم در رعایت عمل پیوند، همبر شدن لایه های کامبیوم پایه و پیوندک می باشد.

زیرا اولین ارتباط بین پایه و پیوندک از طریق اتصال کامبیوم آنها صورت می‌گیرد.

سازگار بودن پایه و پیوندک و رعایت اصول سیستماتیک گیاهی و خویشاوندی بین پایه و پیوندک و همچنین عاری بودن آنها از امراض ویروسی از عوامل مورد لزوم می باشد.

آماده بودن شرایط فیزیولوژیکی پایه و پیوندک در حین عمل پیوند الزامی می باشد. برای این منظور معمولا پیوند شاخه در مناطقی که زمستان های سرد ندارد در شهریور ماه و در مناطقی که دارای زمستان های سرد و یخبندان می باشند از اواسط اسفند تا اردیبهشت ماه انجام میگیرد. مناسب ترین زمان پیوند جوانه اواسط خرداد می باشد.

بستن محل زخم بعد از عمل پیوند ضروری بوده در پیوند های جوانه برای بستن زخم از نخ و یا نوار پیوند و در پیوند های شاخ از چسب پیوند استفاده می شود.

رعایت قطب گرایی در عمل پیوند ضروری بوده و برای این منظور قسمت نزدیک به طوقه پیوندک به انتهای دور از طوقه پایه متصل می شود.

انواع پایه های پیوندی

برای انجام عمل پیوند از پایه های بذری و یا کلونی استفاده می شود. درختان میوه ای که روی پایه های بذری پیوند می شوند از رشد قوی برخوردار هستند و تاج وسیع حاصل می کنند و این نوع درختان میوه را درختان استاندارد و باغاتی که دارای درختان استاندارد هستند، باغات استاندارد نامیده می شوند.

امروزه برای افزایش سطح باروری از سیستم کشت متراکم استفاده می شود. برای این منظور پایه های مورد استفاده، کلونی (غیر جنسی) بوده و رشد  کمتری دارد. در نتیجه تعداد نهال کاشته شده در واحد سطح بیشتر بوده و میزان عملکرد در واحد سطح افزایش می یابد.

برای مثال در باغات استاندارد سیب 200-185 اصله درخت در هر هکتار کاشته می شود و میزان عملکرد در واحد سطح در حدود 25-30 تن در هکتار می باشد. در حالی که روی پایه های M9 می توان به تعداد 1500 عدد نهال کاشته و میزان عملکرد می تواند به 100 تن در هکتار برسد.

در سیستم کشت متراکم فاصله درختان میوه از هم کمتر بوده، هرس، مبارزه یبا آفات و امراض، برداشت محصول و استفاده بهینه از وسایل مکانیزه به راحتی انجام می گیرد و در ضمن درختان پاکوتاه که روی پایه های کلونی از جمله مالینگ و مالینگ مرتون(MM106, M26, M27, M9)، اB9 , O برای سیب، پایه های Colt و GF677 برای هلو که ویژگی پاکوتاهی دارند از طریق خوابانیدن شاخه و یا ریشه دار کردن قلمه ها حاصل می شوند.

از پایه های بذور غیر جنسی نیز در برخی از درختان میوه استفاده به عمل می آید. بذور نامیزه(Apomict) در اثر پدیده نامیزیدن(Apomixis) حاصل می شوند و دارای جنین های غیر جنسی بوده کو در نتیجه نهال هایی که از این نوع جنین ها حاصل می شوند کاملا شبیه پایه مادر می باشند و سریع الرشد هستند.