عاری بودن پایه های مادری از آفات و امراض

قلمه ها باید از پایه های مادری که فاقد آفات و امراض هستند، تهیه شوند. به ویژه عاری بودن پایه های مادری از امراض ویروسی شرط اساسی می باشد.

 سن گیاه مادری

طبق نتایج تحقیقات به دست آمده، سن گیاه مادری در ریشه زایی قلمه ها موثر می باشد. برای تهیه قلمه باید از پایه های مادری جوان استفاده نمود. زیرا در پایه های مسن میزان ترکیبات بازدارنده افزایش می یابد.

نوع چوب انتخاب شده

نوع چوب انتخاب شده در ریشه زایی قلمه ها اثر بارزی دارد. از درختان سخت ریشه زا قلمه های چوب نرم و نیمه خشبی در اواسط و یا اواخر بهار تهیه می شود. اما از درختان میوه، آسان ریشه زا می توان قلمه های خشبی در دوره خواب گیاه، تهیه نمود.

در ضمن از درختان سخت ریشه زا برای تهیه قلمه از شاخه های رویشی که فاقد گل و میوه هستند استفاده می شود. زیرا قلمه هایی که حاوی اندام های زایشی هستند، دارای مواد بازدارنده ریشه زایی می باشند.

پایین شاخه مناسب ترین قسمت برای تهیه قلمه می باشد زیرا به اندازه کافی حاوی کربوهیدرات بوده و ظرفیت ریشه دهی بیشتری را دارد.

قلمه های تهیه شده از شاخه های نزدیک طوقه که به قسمت ریشه گیاه مادری نزدیک است، ریشه زایی بیشتری از شاخه های بالای گیاه مادری دارند. زیرا نزدیک طوقه حالت نونهالی را دارد و در ضمن عامل محرک ریشه نابجا که از ریشه گیاه منشاء می گیرد، سبب افزایش ریشه دهی قلمه می شود.

 شرایط محیط کشت

دمای محیط کشت برای ریشه زایی قلمه ها در طول روز 27_21 درجه سانتی گراد و در طی شب به مدت 15 درجه سانتی گراد تنظیم می شود.

شدت نور کمتر و رطوبت نسبی کافی در محیط کشت قلمه ها از شرایط مورد لزوم می باشد. شرایط روز بلندی موجب افزایش تجمع کربوهیدرات و افزایش ریشه دهی می شود.

در قلمه های سخت ریشه زا ایجاد پاگرما (Base heat) توسط لوله های آب گرم در قسمت پایین بستر موجب فعال شدن عوامل کمکی ریشه زایی و آغازیدن ریشه (Root initiation) می شود.

محیط کشت باید فاقد آفات و امراض، نفوذ برای اکسیژن و قدرت نگهداری آب کافی باشد. برای این منظور از ماسه بادی و یا مخلوط ماسه بادی و پرلیت استفاده می شود.

در قلمه های سخت ریشه زا که از چوب نرم و یا نیمه خشبی در طی فصل رشد تهیه می شوند وجود برگ بر روی قلمه، در ریشه زایی تاثیر فراوانی دارد.

برای حفظ طراوت و شاابی برگ بر روی قلمه در روی بسترهای کشت از دستگاه مه پاش (Mist system) استفاده می شود.

توسط دستگاه مه پاش، آب به صورت ذرات ریز روی برگ قلمه ها پخش می شود و در نتیجه رطوبت نسبی اطراف قلمه های برگدار افزایش یافته و در ضمن دمای روی بستر کشت تقلیل می یابد.