شانکرهای پوستی باکتریایی درخت گردو

شانکرهای پوستی باکتریایی

شانکرهای پوستی گردو معمولاً به دنبال ضعیف شدن درخت در اثر تنشهای محیطی از جمله سطحی بودن یا فشردگی خاک، خشکی، آبیاری بیش از حد و پوسیدگیهای طوقه و ریشه ظاهر میشوند. انواع شانکرهای باکتریایی گردو شامل شانکر عمقی و شانکر سطحی پوست هستند که شانکر عمقی خطرناکتر است.

شانکر سطحی پوست درخت گردو

بیماری شانکر سطحی پوست. عامل این بیماری باکتری Erwinia nigrifluens Wilson, Starr است. گونه های جنس Brenneria گرم منفی، میله ای شکل با انتهای گرد، با ابعاد 3-3/1×1-5/0 میکرون، فاقد اندوسپور یا کپسول، منفرد و به ندرت جفتی، متحرک با تاژکهای محیطی هستند و پاسخ فوق حساسیت در توتون ایجاد نمیکنند. سرعت رشد آنها در دمای ^oC 28 بهینه بوده و بیش از ^oC 37 کند یا متوقف میشود.

نشانه های بیماری

نشانه بارز این بیماری ایجاد شانکرهای متعدد، گروهی و به رنگ قهوه ای تا سیاه در پوست خارجی تنه یا شاخه های اصلی است اما معمولاً روی انشعابات کوچکتر و شاخه های فرعی دیده نمیشود. از مرکز این لکه ها تراوشات سیاه رنگی جاری میشود که بعداً خشک شده و موادی شبه قیر برجا میگذارد. دیگر نشانه های این بیماری شامل علائم عمومی زوال و شعف و خشکیدگی شاخه است.

چرخه بیماری

باکتری عامل درون شانکر یا در تراوشات آن زمستان گذرانی مکند و در بهار، به همراه تراوشات به بیرون راه می یابد. سپس از طریق باد و باران منتشر میشود و از راه زخمهای پوستی، به خصوص زخمهای ایجاد شده توسط پرندگان، به درختان سالم نفوذ میکند. در تابستانها، به سرعت بزرک میشوند اما در پاییز و زمستان غیر فعال هستند. این بیماری در خاکهای فقیر و خشک سریعاً گسترش می یابد.

کنترل

شانکر سطحی در درختان تحت تنشهای تغذیه ای و آبی شدت می یابد و کود دهی و آبیاری منظم بهترین راه کنترل آن است. شانکرهای کوچک را میتوان خارج کرده و سپس محلهای برش را با اکسی کلرور مس ضدعفونی کرد.

شانکر عمقی پوست درخت گردو

نام دیگر بیماری: شانکر آوند آبکش درخت گردو

عامل شانکر عمقی پوست باکتری Brenneria rubrifaciens است. این نامگذاری به دلیل تولید رنگدانه صورتی در محیط کشت است.

نشانه های بیماری

شانکر عمقی پوست عمیقتر و خطرناکتر از شانکر سطحی است. معمولاً درختان 8-6 ساله یا مسنتر به این بیماری مبتلا میشوند. نشانه اصلی آن ایجاد شکافهای طولی در پوست تنه و شاخه های اصلی است که از اواخر بهار تا اوایل پاییز، تراوشات غلیظ قهوه ای – قرمز رنگی حاوی سلولهای باکتری و شیره گیاهی از آنها خارج میشود. این تراوشات پس از خشک شدن، قهوه ای – سیاه رنگ شده و ظاهری شبیه خونریزی به درخت میدهند. طول شانکرهای بسته به سن درخت، شرایط محیطی و فصل، از 30 سانتیمتر در بهار تا 60 سانتیمتر در تابستان افزایش می یابد. این باکتری با مصدوم کردن آوند آبکش، موجب اختلال در حرکت قند میشود که در نتیجه، درخت دچار زوال عمومی، تنکی تاج، زردی برگ، خزان زودرس، خشکی شاخه، افت محصول و حتی مرگ میشود.

چرخه بیماری

باکتری عامل این بیماری در تراوشات خشکیده روی تنه درخت یا درون شانکر زمستان گذرانی میکند. سپس از اوایل بهار تا اواخر پاییز فعال میشود و به همراه تراوشات به بیرون جاری میشود. این باکتری نمیتواند برای مدت طولانی روی درخت یا در خاک زنده بماند. سپس توسط باران و آبیاری بارانی به سایر درختان منتقل شده و از راه زخمهای عمیقی که به پوست داخلی رسیده باشند نفوذ میکند. درخت در بهار و تابستان به شدت به این بیماری حساس و در زمستان مقاوم است.

کنترل

اقدامات زراعی

بهترین راه کنترل، تقویت درخت است. شانکر در خاکلهای خشک و فقیر و تابستانهای گرم طغیان میکند و کوددهی و آبیاری منظم مانع ایجاد یا گسترش آن میشود. تقویت درخت با استفاده از کودهای فسفاته و پتاسه در اسفند ماه (1-5/0 کیلوگرم بر درخت)، ازته (1-5/0 کیلوگرم بر درخت نیمی در فروردین و مابقی یک ماه بعد) و دامی در زمستان به صورت برگردان به عمق 30 سانتیمتری خاک (40-30 تن در هکتار هر 3-2 سال یکبار) توصیه میشود.

برداشتن صحیح میوه

مهمترین راه نفوذ این باکتری زخمیها عمیق پوستی تازه است که نباید در زمان برداشت ایجاد شوند. ضدعفونی چوب و گیره های دستگاه میوه تکانی.

مبارزه شیمیایی

این بیماری تاکنون با استفاده از سموم شیمیایی یا تزریق آنتی بیوتیک قابل کنترل نبوده است. بریدن شانکر همراه با ضدعفونی محلهای برش با استفاده از سموم مسی یا هیپوکلریت سدیم فقط در شانکرهای بسیار جوان مؤثر است و در شانکرهای پیشرفته نه تنها باکتری را ریشه کن نمیکند بلکه موجب ضعف بیشتر رخت و تشدید بیماری نیز میشود.

کاشت ارقام مقاوم

از نظر ژنتیک مقاومت، کلیه ارقام گردو به شانکر عمقی پوست حساس اند.