شته مو يا فيلوکسرای مو Phylloxera vitifoliae (fitch)
Syn:Ph. vastatrix planch.
(Hom.phylloxeridae)
این حشره یکی از مهمترین و معروفترین آفات مو در جهان است و در سال ۱۸۶۰ که به ناگهان از امریکا وارد کشورهای اروپای غربی گردید بسرعت انتشار یافت بطوریکه در سال ۱۸۹۵ تنها در فرانسه معادل ۲۰ میلیارد فرانک خسارت ببار آورد. این حشره از ایالات متحده امریکا کشورهای اروپائی و حتی از روسیه و ترکیه گزارش شده است. ولی خوشبختانه درایران وجود ندارد و جزء آفات قرنطینه محسوب می شود. خسارت این حشره بر دو نوع است:
هریک محتوی تعداد زیادی شته های زرد رنگ و بدون بال می باشند که بشدت از شیره نباتی تغذیه می
کنند.
مشخصات ظاهری و زیست شناسی
این حشره زمستان را بصورت تخم روی شاخه های جوان و یا حشرات بدون بال در روی گال های ریشه در زیر خاک بسر می برد. شته های زمستان گذران روی ریشه ها، در بهار بمحض شروع جریان شیره نباتی و فعالیت گیاه تغذیه خود را آغاز می کنند. تخمهائی که در روی سرشاخه ها گذاشته شده نیز با باز شدن برگهای مو تفریخ می شوند و ماده های موسسه شروع به فعالیت روی برگها می نمایند. در نتیجه تغذیه این شته ها از سطح زیرین برگ برآمدگیهائی در سطح بالائی بوجود می آورند که مآلاً منجر به تشکیل گال می شود. شته های مؤسس بنوبه خود ماده های فونداتریژن را بوجود می آورند که ماده های زنده زا و بدون بال هستند و می توانند چندین نسل تولید کنند. تعدادی از این شته ها بر روی زمین افتاده و وارد خاک می شوند و همراه با دیگر شته های روی ریشه از طریق تغذیه از شیره نباتی ریشه های اصلی و بخصوص فرعی ایجاد خسارت می کنند و گالهای چوبی ایجاد می کنند. این شته ها نیز بنوبه خود چندین نسل در خاک و روی ریشه ها بوجود می آورند. تفاوت قابل توجهی که این شته ها با دیگر شته ها دارند، این است که در اواخر پائیز شته های بالدار در روی ریشه پیدا می شوند که از خاک خارج می شوند و روی بوته های مو پرواز می کنند.
این شته ها ماده و Virginipare هستند، ولی تخم می گذارند. تخمها روی شاخه های مو گذاشته می شود. از این تخمها بفاصله یک هفته تا ده روز افراد نر و ماده جنسی بوجود می آید که پس از جفتگیری تخم زمستانه می گذارند و سیکل کامل زندگی یکساله آنها بسته می شود.
این شته دارای بیوتیپها و نژادهای بیولوژیک متفاوتی است که از نظر شرایط زیستی و ایجاد خسارت با هم فرق می کنند.
مدیریت کنترل
فیلو کسرا بومی نواحی شرقی ایالات متحده امریکاست و از این منطقه به سایر نقاط جهان راه یافته است. در این مناطق بوته های بومی مو نسبت به این آفت مقاومت پیدا کرده و در مواردی ۱۰۰ درصد از آلودگی به این آفت مصون است. لذا مهمترین و عملی ترین راه مبارزه با این آفت پیوند واریته های پرمحصول و مطلوب موهای اروپائی Vitis vinifera روی موهای امریکائی می باشد. این روشی است که در تمام مناطق انگورخیز اروپا عمل می شود، و نتیجه مطلوب می دهد. این آفت عجالتا از ایران گزارش نشده، ذکر مطالب فوق بمنظور نقاط جهان هر آن بیم ان می رود که این آفت به کشور ما نیز راه پیدا کند.