خانواده Cecidomyidae

Contarinia pyrivora Riley

 Dip. Cecidomyidae

این حشره اولین مرتبه توسط کلیائی در یک باغ گلابی در حومه کرج به نام فشند مشاهده شد. این مگس در پرچم های گل تخمریزی کرده و سبب آلوده و سیاه شدن میوه و ریزش آنها می گردد.

 مگس کوچکی است بطول ۲ تا ۳ میلیمتر، شاخک ها برنگ قهوه ای و قفس سینه سیاه رنگ است. بالها

دودی رنگ و دارای سه رگبال طولی است. رگبال Anal دوشاخه، شکم قهوه ای تیره و پوشیده از موهای روشن است. در ماده ها تخمریز قابل انبساط و در هنگام تخمرزی طول آن بیشتر از طول بدن می شود

زمستانگذرانی بصورت شفیره و در لانه گلی کوچکی در عمق ۵ تا ۸ سانتیمتری خاک است. ظهور حشرات کامل همزمان با تشکیل گل های درختان گلابی شاه میوه است و ماده ها در پرچم های گل تخمگذاری می کنند و درون هر میوه آلوده ۱۲ تا ۱۵ عدد لارو شیری رنگ مشاهده می شود. دوران لاروی حدود سه هفته و میوه ها از یک قسمت شروع به سیاه شدن می کنند و لارو پس از اتمام تغذیه میوه را سوراخ کرده و در خاک می رود.

راسته کنه ها

 کنه ارغوانی درختان ميوه                                             Tetranychus viennensis Zacher

کنه ارغوانی در دنیا در سال ۱۹۲۰ میلادی تشخیص داده شد و در ایران برای اولین بار توسط خلیل منش  از اصفهان و کرج گزارش گردید.

سپاسگزاریان و شروفت ضمن بررسی نمونه های جمع آوری شده از نقاط مختلف مملکت سطح انتشار، اهمیت اقتصادی و راههای مبارزه با آن را اعلام کردند. طبق بررسی نامبردگان این آفت در اصفهان، کرج و اطراف تهران، ارومیه و ماکو انتشار دارد. تصور می رود که در سایر نقاط ایران نیز وجود داشته باشد. این کنه از کشورهای اروپائی، کشورهای خاور نزدیک و میانه و روسیه گزارش شده است. کنه ارغوانی درختان میوه از روی اکثر گیاهان خانواده Rosoceae بخصوص هلو - آلو – گیلاس - آلبالو - سیب - گلابی و به گزارش شده است. بعلاوه به عده ای از درختان دیگر مانند زیرفون و Sorbus نیز خسارت وارد می کند.

مشخصات ظاهری و زیست شناسی

بهترین علامت تشخیص این گونه از مشابه آن .T. turticae Koch شکل Peritremate یا لوله تنفسی می باشد. در این گونه قسمت مذکور متورم و بصورت شبکه ای  از لوله های بهم پیچیده و دارای جدار حد فاصل تشکیل شده است. بعلاوه در کنه های ماده خطوط جلدی در ناحیه Hysterosoma و در فاصله بین موهای Dorsocentrales و Sacrales افقی است.

طرز استقرار موها و اندام های حسی روی ساق و پنجه های پای اول ودوم و نیز شکل Empodium وسیله تشخیص است.قسمت انتهائی Aedeagus عمودی، نسبتاً بلند و کاملا متمایز است.

کنه ارغوانی مانند.Turticae Koch زمستان را بصورت ماده بارور، غالباً روی گیاهان میزبان ولی در زیر پوستک ها، شکاف تنه، داخل سوراخ ها و دالان هائی که بوسیله حشرات آفت ایجاد شده است می گذراند. در درختان جوان محل زمستان گذرانی در ناحیه طوقه می باشد. این آفت گاهی در شکاف های خاک و زیر کلوخه ها نیز مشاهده شده است. گاهی ممکن است این کنه ها زیر سپرهای خالی شپشک های نباتی زمستان گذرانی کنند.

طبق گزارش سپاسگزاریان و شروفت  این کنه ها در محل های زمستان گذرانی با تارهای ابریشمی که می تنند، لانه می سازند و در داخل هر لانه ممکن است حداکثر تا 100 کنه  دیده شود. در مواردی نیز ممکن است مخلوطی از این گونه T.urticae  و E.pomi  و کنه های شکاری با هم در داخل یک لانه مشاهده شوند.

در بهار پس از گرم شدن هوا، کنه های زمستان گذران متوجه برگهای جوان شده و در سطح زیرین آنها شروع به تغذیه، تنیدن تار و تخمریزی می کنند. تخمها کروی ابتدا سفید و به تدریج به رنگ زرد روشن درمی آیند و مشابه تخم های T.urticae می باشد. هر جانور ماده قادر است حداکثر تا ۱۵۴ روز تخم بگذارد. تخمریزی تدریجی است و ممکن است تا ۳۸ روز طول بکشد. اولین آثار خسارت بصورت لکه های سبز کم رنگ در سطح بالائی برگها نمایان می گردد. زیر این لکه ها در سطح زیرین برگ، توده متراکمی در حالات مختلف این کنه در لابلای تارهائی که تنیده اند مشاهده می گردد. درنتیجه تغذیه کنه ها فعالیت فتوسنتزی برگی مختل شده و خزان زودرس بروز کرده و میوه ها نارس و می ریزند، کنه شکارگر Allothrombium pulvinum (Ewing) در تقلیل جمعيت کنه ارغوانی اهمیت دارد.

طبق مطالعات سپاسگزاریان و شروفت  در شرایط آب و هوائی کرج دوره تکاملی این آفت از مرحله لاروی تا جانور کامل ۲۱ روز (نر) تا ۲۳ روز (ماده) و عمر جانور ماده ۲۵ تا ۳۰ روز است. این کنه در نواحی اطراف دریای مدیترانه ۴ تا ۶ نسل، در اطراف شبه جزیره کریمه ۷ تا ۹ نسل ایجاد می کند. بنظر می رسد که در ایران نیز ۴ تا ۹ نسل داشته باشد.

مدیریت کنترل

غالب دشمنان طبیعی که در مورد T.urticae و E.pilosus بیان گردیده در تقلیل انبوهی این آفت نیز مؤثرند. بعلاوه در زمستانهای طولانی و سرد که درجه حرارت نوسان هائی داشته باشد، این آفت تلفات شدید می دهد.

مبارزه شیمیایی در زمستان چنانکه باید روی آن مؤثر نیست و بهتر است در بهار مصادف با شروع فعالیت کنه ها انجام گیرد. ترکیباتی مانند مروسید به نسبت یک در هزارکلتان به نسبت دو در هزار، به تنهایی یا مخلوط با سموم حشره کش روی این آفت اثر قابل توجه دارند.

شبی و همکاران  عصاره گیاه Stellera chamaeJasme را در روی کنه ارغوانی بر رگه های کردند و نتیجه گرفتند که این عصاره خاصیت کنه کشی لازم را دارا می باشد.