کرم قیسی Carposina sasakii Mats. (Carposinidae)
Syn: Carposina niponensi
Dep. Gelechidae
این آفت درحدود سالهای ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ در دماوند جلب توجه نمود و نمونه هائی از میوه های آفت زده به آزمایشگاه های دفع آفات دانشکده کشاورزی کرج و مؤسسه بررسی آفات ارسال گردید. سبزواری طی مطالعات دامنه داری که روی این آفت در دماوند انجام داده با ارسال نمونه ها به موزه های خارج از کشور ابتدا نام علمی آن Cryptophebia leucoptreta و بعد بطور قطع Carposina SaSakii مشخص نمود. در بررسی هائی که روی خصوصیات بیولوژیک این آفت انجام گرفت، معلوم گردید که این حشره در سال فقط یک نسل دارد، حشرات کامل حدود اواخر خرداد و اوایل تیر در شکاف میوه ها که در حال رسیدن هستند تخم ریزی می کنند. تخمها بیضی شکل، بطول حدود7/0 میلیمتر، و برنگ سفید کرمی می باشند که یک طرف آن پهن تر و پوشیده از خارهای دوشاخه است. این تخمها بیشتر در شیار میوه، بطور انفرادی و اغلب نزدیک به انتهای آن مشاهده می شوند. لاروهای سن اول، پس از خروج از تخم وارد میوه می شوند. ابتدا چند روزی در زیر پوست باقی می مانند، پس از آن دالانی بسمت هسته حفر کرده و در مجاورت آن از گوشت میوه می خورند. میوه های آفت زده وقتی خشک نشده باشند در یک طرف یک لکه قهوه ای رنگ نشان می دهند که محل ورود آفت است و اگر آن را باز کنیم در مجاورت هسته توده قهوه ای رنگ فضولات آفت و کرم قیسی را که تا حدودی شبیه کرم سیب است مشاهده می کنیم. لاروهای کامل در سطح شکمی، پشت گلی و در سطح پشتی قرمز متمایل به نارنجی است. بعلاوه سر و پشت سینه اول قهوه ای متمایل به سیاه است. لاروها مصادف با موقع برداشت میوہ از آن خارج شده و در زیر پوستک ها، شکاف تنه، زیر برگها داخلی خاک پیله ای به دور خود تنیده برای استراحت طولانی آماده می شوند. رنگ پیله قهوه ای روشن و بیضی شکل است. طول پیله حدود ۷ میلیمتر و لارو در داخل آن بصورت حلقه ای جای گرفته و در زیر برگهای خشک شده پای درختان و شکاف کلوخه ها زمستان گذرانی می کند.
راجع به خصوصیات مرفولوژیک حشرات کامل و ویژگیهای بیواکولوژیک آن اطلاعات ناچیزی در دست است و باید مطالعه روی این آفت ادامه یابد.
مبارزه
در مواردی که احتمال خسارت این آفت زیاد باشد، می توان مصادف با آبدار شدن میوه و شروع به تغییر رنگ آن درختان را با سوسپانسیون یک در هزار سوپر اسید ۴۰ درصد یا دو در هزار گوزاتیون ۲۰ درصد سم پاشی نمود.