ابریشم باف ناجور Prtetria dispar
این حشره در سال 1866 در اروپا و آمریکای شمالی شناخته شده است و اکنون از آفات بسیار مهم در این دو قاره می باشد و بخصوص در نواحی جنگلی از برگ خواران مضر بشمار می آید. در ایران گاهگاهی حالت طغیانی پیدا می کند و مخصوصا در نواحی شمالی ایران روی درختان جنگلی پهن برگ و درختان میوه مختلف ایجاد خسارت می کند و در نقاط مختلف جنگلهای ارسباران پراکنده بوده و از گونه های درختی و درختچه ای بخصوص درختان بلوط تغذیه می کند. این حشره به منظور مطالعه در زمینه تولید ابریشم به آمریکا برده شد و بطور اتفاقی در طبیعت رها گردید. کمی بعد جمعیت آن فزونی گرفت و به تدریج بصورت یکی از مهم ترین آفات برگخوار در آمریکای شمالی درآمد.
مشخصات ظاهری و زیست شناسی
این حشره زمستان را بصورت تخم می گذراند توده های تخم بصورت لکه هایی قهوه ای رنگ بطول 2/5 تا 3 سانتی متر و عرض حدود 1/5 سانتی متر روی تنه درختان دیده می شود و هر توده محتوی حدود 400 تا 500 تخم است. روی تخم ها توده ای از موهای قهوه ای روشن پوشیده شده است. تخم ها مصادف با باز شدن برگها تفرخ می شوند. لاروها بسیار پراشتها هستند و بیشتر از برگهای درختان پهن برگ و خزان کننده تغذیه می کنند. ولی از سن دوم به بعد از سوزنی برگان هم ممکن است تغذیه کنند.
گیاهان میزبانی که توسط لاروهای پروانه ابریشم باف ناجور مورد تغذیه قرار می گیرند، دارای تاثیر معنی داری روی رشد و نمو این حشره می باشند. کیفیت و کمیت غذا، عوامل اساسی در بقا لاروها و شفیره ها و درنهایت روی تغییرات جمعیت پروانه ابریشم باف ناجور میباشند. در این بررسی مقدار مصرف غذا، ادامه حیات، طول مراحل مختلف زندگی و میزان باروری پروانه ابریشم باف ناجور بر روی پنج میزبان مختلف یعنی سیب (Malus domestica)، تبریزی (Populus nigra)، سپیدار(Populus alba)، بلوط (Quercus sp)، و گلابی (Communis pyrus) در شرایط آزمایشگاهی و شرایط طبیعی منطقه یاسوج مورد مطالعه قرار گرفته است.
لاروها قهوه ای رنگ با نوارهای روشن در پشت می باشند سطح شکمی بدن خاکستری رنگ است. بعلاوه بدن لارو پوشیده از موهای بلند و کم بیش سمی است. در روی بدن لارو از حلقه دوم تا ششم شکم یک جفت غده آبی متمایل به سیاه وجود دارد شفیره در بین برگهای بهم پیچیده مشاهده می شود حشرات ماده بلافاصله پس از ظهور جفت گیری و تخم ریزی می کنند و روی توده های تخم را با پرزهای قهوه ای رنگ متراکم می پوشانند. این حشرات در سال فقط یک نسل دارد.
مدیریت کنترل
خوشبختانه در شرایط کشورما در اکثر موارد این آفت احتیاج به مبارزه و سمپاشی اختصاصی ندارد و بخوبی بوسیله عوامل طبیعی کنترل کننده تحت کنترل درمی آید.
در بررسی عوامل کنترل کننده طبیعی آفت چهارگونه زنبور و یک گونه نماتد پارازیتوئید تشخیص داده شده است که عبارتند از:
زنبور توریمیده شفیره آفت را پارازیته می کند اما دو گونه براکونیده مذکور و نماتد مرمیتیده لاروها را ازبین می برند.
از مواردی که کاربرد مواد شیمیایی لزوم پیدا کند سم پاشی در بهار مصادف با ظهور لاروهای سن اول با ترکیباتی نظیر مالاتیون 60 درصد – گوزاتیون 20 درصد و اکثر سموم فسفره تماسی و نفوذی به صورتیکه در مورد سایر آفات بیان گردید، قابل کنترل می باشد.