کاربرد گیاهان داروئی در فضای سبز

گیاهان زینتی بخشی از کل گیاهان موجود در دنیا هستند. که بر حسب سلیقه انسان و دارا بودن خصوصیات ویژه­ای از جمله رنگ، شکل و اندازه گل، برگ، ساقه و حتی کل ساختار اندام­های هوایی گیاه جزء گروه گیاهان زینتی قرار داده شده اند. بنابراین یک گیاه را نمی­توان به یک گروه خاصی از گیاهان محدود و منحصر نمود. با توجه به این امر مشاهده می شود که روز به روز تعدادی از گیاهان از یک گروه به گروه دیگر وارد می­شوند و بر تعداد گیاهان مشترک در بین گروه­های مختلف افزوده می شود از این میان بخش قابل توجهی از گیاهان دارویی را مشاهده می­کنیم که طی سالیان اخیر بدلیل دارا بودن خصوصیات ویژه­ای که طی این مطالعه به ان اشاره خواهد شد وارد گروه گیاهان زینتی می شوند، که طی این فرایند گروهی از مشکلات و مسائل فضای سبز و مناظر شهری برطرف و در بعضی موارد در صورت عدم توجه دقیق علمی بر سایر مسائل اثرات سوء خواهد گذاشت لذا در این مطالعه سعی بر ان شده تا بر این مسئله تاکید شود و توجه متخصصین و دست اندر کاران فضاهای سبز و مناظر شهری را بیش از پیش بخود معطوف کند.

دلایل کاربرد گیاهان دارویی در فضاهای سبز شهری

ـ دارا بودن ظاهر زیبا: وجود تنوع زیاد در رنگ، اندازه و شکل گل­ها و برگ­های گیاهان دارویی از یک سو و فرم­های مختلف رویشی از جمله علافی، بوته­ ای، درختچه­ای و درختی از سوی دیگر عواملی هستند که بهره گیری از اینگونه گیاهان را در فضاهای سبز شهری ترغیب می­کند، در این گروه گیاهان یکساله:

همچون بابونه Matricaria chamomilla، همیشه بهار Calendula officinalis، بنفشه سه رنگ Viola tricolor، داتوره Datura spp، شقایق Papaver spp، گل قاصدک officinalis Taraxacum و ختمی Althaea spp

چند ساله: سداب graeolens Ruta، لادن Nasturtium officinale، گل انگشتانه Digitalis spp، گل ساعت Passiflora caecuela، گل ماهور Verbascum sinuatum، لاله واژگون Fritillaria imperialis، کنگر فرنگی Cynara spp، مینا چمنی  Bellis perrinis، گلپر |
Heracleum persicum، سرخارگل Echinacea spp، و نسترن Rosa canina وجود دارند.

گیاهان دارویی دارای برگ­های زینتی: بابا آدم Arctium lappa، شمعدانی معطر Pelargonium graveolens، افسنطین Artemisia absintinum ، و مریم گلی اشاره کرد.

ـ توقع کم نسبت به عوامل و فاکتورهای محیطی: بسیاری از گیاهان زینتی تنها در دامنه خاصی از شرایط محیطی از جمله نور و رطوبت می توانند رشد و بقائ داشته باشند. با توجه به

این امر بسیاری از گیاهان دارویی که علاوه بر دارا بودن خصوصیات ظاهری زیبا، نسبت به این گونه شرایط دامنه تحمل وسیع تری دارند توانسته اند جایگاه مناسبی را در بین گیاهان زینتی بخود اختصاص دهند.

ـ گیاهان سازگار به شرایط  کم نوری (سایه)

اقطی Sambucus nigra، بادرنجبویه   Melissa officinalis، مخلصه  Parthenium Tanacetum، و انجلیکا  Angelica spp، جزء گیاهانی هستند که قادرند تحت شرایط سایه یخوبی رشد نمایند. از این گیاهان می توان در فضای سبزی که نور مستقیما به سطح زمین نمی رسد استفاده کرد.

ـ گیاهان سازگار به کم آبی

امروزه در بسیاری از مناطق کشور میزان نزولات جوی کم بوده و اغلب برای گیاهان حساس به کم آبی شرایط نامناسب است لذا می توان از گیاهان مقاوم به کمبود اب جهت مقابله با این کمبود استفاده نمود، از جمله گیاهان سرخارگل، اسطوخودوس، رزماری، آویشن، مرزنجوش و سداب می­باشد.

ـ مقاومت نسبت به آفات و امراض:

اکثر گیاهان دارویی اسانس دار مقاومت قابل ملاحظه ای نسبت به آفات و امراض دارند. بطور کلی اسانس­ها مواد دفاعی گیاه بر علیه عوامل خارجی محسوب می شوند. از جمله گیاهان اسانس دار مناسب جهت فضاهای سبز می توان به اویشن Thymus spp، بادرنجبویه Melissa officinalis، بابونه Matricaria chamomilla و مریم گلی Salvia officinalis اشاره نمود.

ـ دفع حشرات: تعدادی از گیاهان دارویی بویژه گیاهان اسانس دار از طریق انتشار اسانس خود که حاوی مواد موثره ضد عفونی کننده و حتی دفع کننده حشرات می باشند باعث می شوند نه تنها هوای اطراف ضد عفونی شود و حشرات موذی متواری شوند بلکه باعث عطرآگین شدن محدوده اطراف خود می­شوند.

6 – گیاهان دارویی پوششی: آویشن Thymus spp و بومادران Achillea santoluna از جمله گیاهانی هستند که می توان جهت پوشش سطح خاک و منظر سازی استفاده کرد. این گیاهان همچنین با پوشش سطح خاک از طریق رقابت مانع گسترش علف­های هرز می­شوند و از این طریق علاوه بر زیبا سازی باعث کاهش هزینه­های نگهداری فضای سبز می­شوند. از بعضی از این گیاهان می­توان جهت پوشش دیوارها و ستون­ها استفاده نمود.

7 – بهره برداری فرهنگی- اقتصادی از گیاهان دارویی در فضاهای سبز و تفرجگاه­ها:با بکارگیری گیاهان دارویی در تفرجگاه­ها و معرفی انها می­توان اوقات فراغت توده مردم با به سمت رشد و شکوفایی علمی و فرهنگی سوق داد و انان را با منابع طبیعی و بویژه گیاهان دارویی بیشتر آشنا نمود.