منابع نور مصنوعی گیاه        

مدت زمانی که نور در اختیار گیاه قرار می گیرد مبی تواند به طور قابل توجهی بر رشد گیاه تاثیر گذارد. اهمیت اصلی در کنترل، دوام نور این است که هنگامی که یک گیاه از مرحله رویشی به مرحله زایشی تغییر می­کند، دوام نور کنترل می شود گیاهان روز بلند (لیلیوم رنگ سفید) هنگامی که طول شب از حدی کمتر باشد به مرحله زایشی می­رسند و گیاهان روز کوتاه (فرفیون مکزیکی و گل داوودی) هنگامی که طول شب فراتر از یک حدی می­رود به مرحله زایشی می رسند. در این رابطه جهت نور رسانی تکمیلی در روزهای کوتاه از لامپ­های التهابی استفاده می کنیم. لامپ های مختلف دارای طیف های نوری به طور کامل متفاوت می­باشند. لامپ­های حبابی معمولی (تانکستون- افروزه) که سیمی درون انها گداخته می­گردد و روشنایی از ان می­تابد دارای گستره طیفی از بنفش تا فروسرخ است، در صورتی که لامپ های مهتابی (فلورسنت) و لامپ­های جیوه ای دارای مقدار بسیار کمی امواج سرخ و بدون امواج فروسرخ هستند. لامپ های جیوه ای و مهتابی به دلیل نداشتن امواج فروسرخ سرد هستند. در حالی که در لامپ­های معمولی تنها حدود 5 درصد انرژی الکتریکی تبدیل به امواج نوری قابل استفاده برای گیاه می­شود و بقیه ان به صورت گرما تلف می گردد، این کارایی در لامپ های مهتابی بیش از 15% است. شناسایی اهمیت طول روز در عملکرد داوودی در اثر دستکاری فتوپریود در تولیدات گلخانه­ای است و در تولید سالانه گل داوودی تاثیر دارد و فصل گل دهی را برای گیاهان اپارتمانی طولانی می­کند. پاسخ گلدهی به فتوپریود می­تواند در کولتیوارهای مختلف متفاوت باشد. به عنوان مثال راس و مورفت (1985) سه گروه گلدهی را در نخود گل (Lathyrus  odoratus) شرح دادند که شامل: گروه روز خنثی (گلدهی در زمستان) گروه روز بلند اختیاری (بهار) و روز بلند اجباری (تابستان) می­باشد. این گونه تنوع در پاسخ­های فتوپریودی در میان ارقام در گل سلوی (Salvia splendens) و اطلسی (petunia hybrid) نیز دیده می­شود. شاید واضح­ترین مثال افزایش نیاز به طول روز بلند در معرفی ارقام اطلسی گروه Wave و Fantasy باشد. در Asclepias curassavica وقتی گیاه تحت شرایط نور دائم رشد کند در مقایسه با نور شب شکنی تعداد گره زیر گل آذین از 21 به 16 کاهش یافت. اما اغلب مشخص نیست که آیا اثرات تابش بر تسریع گلدهی ناشی از گرمای حاصل از نور زیر قرمز نور تکمیلی است یا از کاهش طول دوره نونهالی است که از طریق تعداد برگ معین می­شود.

مطالعات اخیر روی اثرات تابش بر گلدهی برای تمایز بین تسریع گرمایی گلدهی در مقابل تسریع نموی گلدهی انجام شده است. اروین و همکاران (1997) نشان دادند که نور تکمیلی، گلدهی را بطور نموی در بنفشه (Viola Wittrockiana) و اطلسی (P.hybrida) تسریع کرد . به عنوان مثال P. Hybrida fantasy pink morn زمانی که در دمای ثابت 24 درجه سلسیوس و تحت شرایط نور فراوان به مدت 8-9 ساعت، بعلاوه تابش HPS با شدت Mmol/m2/s 100 رشد کرد، 28 روز بعد از جوانه زنی گل داد. واژه پاسخ تابش اختیاری برای شرح تسریع نموی گلدهی بوسیله افزایش نور تکمیلی به کار می­رود. گونه­ای که این حالت را دارد (FI) در افزایش تابش، کاهشی را در تعداد برگ زیر اولین برگ نشان داد.

تسریع گلدهی با قرار گرفتن در معرض نور تکمیلی ناشی از دو عامل است:

1ـ  اق= فزایش دمای گیاه در اثر نور زیر قرمز و تابش با طول موج بلند حاصل از لامپ های HPS،

2ـ افزایش نور در دسترس برای فتوسنتز

توسعه فصل تولید و بهبود زمانبندی تولید محصولات زینتی کلید اقتصادی خزانه داری است. در برخی از گونه­های چوبی دوره قلمه زنی جهت ریشه دار شدن موفقیت امیز و انتقال آنها محدود بوده و گاها فرصت زمان بندی برای تولید را نمی دهد. بهترین زمان قلمه زنی در اواسط یا اواخرتابستان زمانی که فعالیت شاخ و برگ ادامه دارد. در این راستا تحقیقی در جهت به دست آوردن رابطه بین فعال بودن شاخ و برگ و ریشه زایی در درخت پر Cotinus coggygria انجام شد. رشد شاخه­ها رویس پایه­های مادری با فتوپریود متناوب تنظیم شد. نتایج نشان داد که اثرات فصل روی ریشه زایی و اما مهم­ترین آن فعالیت شاخ و برگ در زمان برداشت متفاوت بود. قلمه زدن در مردادماه بیشترین ریشه زایی را داشت بدون توجه به فتوپریودیک و علی رغم این که رشد و برگ تعیین کننده پاسخ به تیمارهای روز کوتاه بود، در مقایسه با شهریور درصد ریشه زایی در بالاترین حد قلمه­هایی که از گیاهان تحت شرایط روز بلند تهیه شده بودند که حاوی بیشتر شاخ و برگ فعال بودند. شاخه­های رشد یافته درخت پر در محیط کشت بافت با 16 ساعت روشنایی در روز، میزان رشد شاخ و برگ کاهش یافت اما میزان ریشه زایی در مقایسه با رشد شاخه­ها در هشت ساعت روشنایی افزایش یافت.

برخی گیاهان زینتی – دارویی

          گیاهان پوششی و چمن­ها

در گلخانه حداکثر نور باید برای پرورش سوسن Longiflorum hybrids تامین شود در صورت کمبود نور به هر دلیلی بوته­ها بلند شده و تعداد گل کمتری می­دهند. طول روز در گلدهی سوسن تاثیری ندارد با این وجود در روزهای بلند بوته سوسن بلندتر و درشت­تر می­شود. از تغییر طول روز برای تنظیم رشد و نمو استفاده نمی­شود. رز گلخانه­ای Rosa hybrid از نظر گلدهی خود گل انگیز است، گل اغازی آن به طور خودکار در شاخه­های رسیده انجام می­شود. گلدهی ان بوسیله فتوپریود یا دما تنظیم نمی­شود و معمولا به عنوان گیاه روز خنثی طبقه بندی می­شود. اگر شرایط مناسب باشد گلدهی ان به صورت متناوب در طول سال ادامه خواهد یافت. نور مورد نیاز رز بین 30000 تا 55000 لوکس می باشد. در زمستان تامین نور تکمیلی جهت افزایش عملکرد اهمیت فراوانی دارد.

نور در سرعت رشد و گلدهی میخک (Dianthus caryophyllus) بیشترین تاثیر را دارد. حدود FC= 21/5 KLX 2000 حداقل نیاز میخک جهت فتوسنتز است که در اکثر نقاط دنیا میزان نور حدود KLX 150 می باشد. در صورت بالا بودن شدت نور سایه دهی مصنوعی در تابستان ضروری است. خصوصیات فیزیکی سالانه خورشید (انرژی خورشیدی) بسته به عرض جغرافیایی و موقعیت مکاتنی بسیار متفاوت است. همچنین با افزایش طول روز فاصله میانگره ­ها و رشد ریشه در قلمه­ها افزایش یافت و از طرفی تغذیه با سطوح پایین نیتروژن اثرات روز کوتاهی را بسیار تشدید نمود. در مورد کشت بافت داوودی (Dendranthema granddiflola)، همواره استفاده از نور لامپ فلورسنت سفید در یک تیمار نوری 16 ساعت روشنایی به همراه هشت ساعت تاریکی مد نظر قرار داشته است.

البته در بعضی موارد گزارشاتی مبنب بر استفاده از 15 ساعت روشنایی به همراه نه ساعت تاریکی نیز وجود دارد. شدت نور مورد استفاده نیز بین 3000 تا 4000 لوکس گزارش شده است.