ارقام گلابی تجاری ایران
ارقام گلابی تجاری ایران
ارقام شاه میوه، دمکج، سه فصله، سردرودی (پیغمبری)، درگزی، شکری، قوسی، شیرین ترکان، تاشکندی، سبری و نطنزی (طامه) بوده باشد. از این بین برخی ارقام دارای اهمیت بیش تر و برخی به تدریج بر اساس انتخاب و شناخت بهتر باغداران از آن ها اهمیتشان را از دست داده اند. از بین ارقام بومی که همچنان مورد توجه می باشند می توان به رقم درگزی و سبری اشاره کرد که هر دو جزء ارقام پر محصول بوده و اولی به دلیل مقاومت بسیار بالا نسبت به بیماری آتشک بیش از سایر ارقام مد نظر قرار گرفته است. گلابی سبری همچنان در نهالستان های استان اصفهان و اندکی از دیگر نهالستان های کرج؛ تهران و خراسان مد نظر است. گلابی شاه میوه به دلیل معایب بزرگ این رقم از جمله کم باردهی، حساسیت به پسیل گلابی، حساسیت به آتشک و کوتاه بودن دوره انبارمانی میوه و همینطور سیاه شدن بافت داخل میوه بلافاصله پس از برداشت، به تدریج از فهرست ارقام عمده تکثیری نهالستان ها در حال حذف شدن بوده و به غیر از محدود تولید کنندگانی که به دلیل دید سنتی همچنان به کاشت این رقم می پردازند، کشت آن در باغ های مدرن گلابی به کلی متوقف شده است. گلابی نطنزی که با نام گلابی طامه نیز شناخته می شود نیز یک گلابی بسیار کم بار و همین طور دیربارده است که صرفاً در نطنز همچنان دارای محبوبیت بوده و در سایر مناطق کشور فاقد کاربرد تجاری است.
در استان گلستان و مازندران طی سال های اخیر از جمله ارقام مورد توجه این استان گلابی به نام مشو می باشد. شکل ظاهری میوه در این رقم اندکی به گلابی درگزی شبیه است و شاید همانند بسیاری از ارقام شمال خراسان، این رقم نیز بخشی از ژنوم خود را از گونه های شرقی گلابی دریافت کرده باشد. این رقم همانند گلابی درگزی دارای برگ های سبز تیره و نوک برگ کشیده بوده و بسیار پربار است. شیرینی میوه اندک و تا حدی به گلابی شکری شباهت دارد. به منظور اطمینان از اینکه رقم مشو یک رقم متمایز از رقم شکری می باشد نیاز است تا تحقیقات بیشتری روی خصوصیات مورفولوژیک و ژنوم آن ها صورت گیرد.
در حال حاضر مهم ترین ارقام در حال تکثیر گلابی شامل لوئیزبون، بیروتی، اسپادونا و ویلیام دوشس هستند. در موارد محدودی نیز نهالستان ها نسبت به تکثیر ارقام بوره ژیفارد (شناخته شده با نام غلط رقم چینی)، بلادی جونیو (شناخته شده با نام غلط رقم بوردیجون یا حاج الیاسی) و کوشیا می پردازند. رقم محمد علی که دارای بزرگترین میوه در بین ارقام گلابی است به غلط در استان خراسان به دمکج معروف است این در حالی است که در سایر مناطق کشور کوچکترین رقم گلابی که بسیار زودرس بوده و فاقد کیفیت است به نام دمکج معروف است. این رقم در کرج و تهران طرفدار زیادی نداشته است.
دیگر تداخل رقم مشاهده شده در ارقام وارداتی کشور بین سه رقم ویلیامز (یا همان گلابی بارتلت)، دوشس و ویلیامز دوشس مشاهده می شود. این سه رقم از یکدیگر متمایز بوده و ارتباطی از نظر اینکه رقم ویلیام دوشس هیبرید بین دو رقم دوشس و ویلیامز باشد بین آن ها وجود ندارد. رقم ویلیامز یک رقم با کیفیت است، لیکن به دلیل حساسیت ها درخت و از جمله حساسیت قابل توجه آن به بیماری آتشک چندان مورد توجه قرار نگرفته است. رقم دوشس از کیفیت پایینی برخوردار بوده و این رقم به پسیل گلابی و آتشک بسیار حساس است. اندازه درخت رقم دوشس کوچک و گلابی دیررسی تولید می کند.
متاسفانه در کلیه نهالستان های کشور رقم ویلیام دوشس به اشتباه با نام دوشس تکثیر می گردد. این تداخل نام سبب عدم امکان شناخت خصوصیات واقعی رقم شده و در گزینش نیازهای واقعی رقم نظیر انتخاب رقم گرده زا محققین و افراد مطلع را دچار اشکال و یا تاخیر خواهند نمود. همچنین رقم ویلیامز روی پایه های رویشی به کاملا ناسازگار بوده، در حالی که رقم ویلیامز دوشس رقمی سازگار و مطلوب برای پیوند روی این پایه ها است.